اسد الله معطوفى

650

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

گورستان قلىآباد در 20 كيلومترى شرق شهر گرگان ، از درون روستاى قرق جاده‌اى فرعى از جاده اصلى جدا شده و به سوى شمال كشيده مىشود كه پس از طى 5 كيلومتر به قلىآباد مىرسد . روستائى كه بقول قورخانچى در سال 1276 ه . ق « داراى 120 خانوار و 641 نفر جمعيت بود » . 52 مورد قابل توجه درباره اين روستا آن است كه دو قبرستان در شمال آن و دو قبرستان بنام « سيدپاك » در جنوب شرق و يك قبرستان تاريخى امامزاده عبد الله هم در 3 كيلومترى جنوب غربى آن قرار گرفته‌اند . البته اين گورستان آخرى متعلق به چند روستا بويژه حسين‌آباد و نوده ملك هم مىشود . قديمىترين گورستان قلىآباد در يك كيلومترى شمال آن قرار گرفته كه در سال 1367 خورشيدى آن‌را تسطيح كرده و تبديل به زمين فوتبال نموده‌اند . بااين‌وجود هنوز تعدادى از سنگ‌قبرها بطور متفرق در اطراف اين زمين پراكنده‌اند . تعدادى هم بيرون از خاك مانده‌اند كه نگارنده با همت تعدادى از جوانان بومى آن‌ها را از دل خاك درآورده و تصويربردارى نموده است . به گفته راويان بومى كه بيش از 80 سال داشتند ، اين گورستان تا اواخر دوره رضا شاه بيش از 100 سنگ مزار داشت كه قدمت تعدادى از آن‌ها تا 650 سال پيش مىرسيد . كندوكاو بر اين محيط بطور قطع منجر به يافتن اين سنگ‌ها خواهد شد . گورستان دوم بين روستا و همين قبرستان ( بفاصله 500 مترى روستا ) قرار گرفته است . مشخصات مجموعه سنگ‌قبرهاى گورستان‌هاى قلىآباد بدين‌شرح هستند : 1 - اكثر سنگ‌ها از نوع كوچك و بزرگ رودخانه‌اى مىباشند كه يك روى آن‌ها را مسطح ، سابيده و مورد استفاده قرار داده‌اند . 2 - متن بيشتر آن‌ها با خطوط ساده و معمولى مخصوصا نستعليق نگاشته شده‌اند . بنابراين نوع نيمه‌مجلل و پركار كم ديده مىشوند . 3 - متن سنگ‌ها تقريبا يكدست و مشابهند ، بنابراين با توجه به نوع خطوط ابتدائى و سادگى سنگ‌ها ، مىتوانند اكثرا كار يك يا چند استاد سنگ‌تراش معمولى بوده باشند . 4 - بيشتر سنگ‌ها بدون تزئين و آرايش هنرى و بسيار ساده هستند . فقط بر روى بعضى از آن‌ها در داخل يك قاب مربعى كه در بالاى آن هم يك قاب مثلثىشكل حك شده‌اند ، متن‌ها قرار گرفته‌اند .